Heb je wel eens het gevoel dat je kind bij ruzies of problemen de schuld altijd bij een ander legt? Of dat het moeilijk is om te zien welke rol ze zelf spelen in bepaalde situaties? Dat is een herkenbare uitdaging voor veel ouders. Het gaat over het ontwikkelen van inzicht in het ‘eigen aandeel’: leren begrijpen hoe je eigen acties, woorden en gedrag invloed hebben op wat er gebeurt. En dat is een belangrijke stap in de ontwikkeling van elk kind.

Wat is dat precies: je ‘eigen aandeel’ zien?

Als we het hebben over het zien van je eigen aandeel, bedoelen we het vermogen om te reflecteren op je eigen gedrag in een situatie. Het gaat erom dat je kind niet alleen naar de ander wijst, maar ook kan bedenken: “Wat heb ík gedaan of gezegd dat hieraan heeft bijgedragen?” Of het nu gaat om een ruzie met een broertje of zusje, of een project op school dat niet goed liep. Het is een stap verder dan alleen maar sorry zeggen; het is het begrijpen van de impact van je eigen handelen.

Waarom is dit zo belangrijk voor je kind?

Het vermogen om je eigen aandeel te zien, is cruciaal voor de emotionele en sociale ontwikkeling van je kind. Het helpt ze bij:

• Het leren van fouten, omdat ze begrijpen hoe ze de situatie de volgende keer anders kunnen aanpakken.
• Het ontwikkelen van empathie, omdat ze beter snappen hoe hun gedrag anderen beïnvloeden.
• Het oplossen van conflicten op een constructieve manier, door verantwoordelijkheid te nemen en samen naar oplossingen te zoeken.
• Het opbouwen van sterke en gezonde relaties, gebaseerd op wederzijds respect en begrip.

Mijn kind heeft er moeite mee, hoe komt dat?

Er zijn verschillende redenen waarom een kind moeite kan hebben om zijn of haar eigen aandeel te zien. Soms is het gewoon een fase in de ontwikkeling; jongere kinderen zijn van nature nog erg egocentrisch. Andere redenen kunnen zijn:

• Sterke emoties: boosheid, schaamte of frustratie kunnen het lastig maken om helder te denken en naar zichzelf te kijken.
• Angst voor straf of afwijzing: als een kind bang is voor de gevolgen, kan het makkelijker zijn om de schuld buiten zichzelf te leggen.
• Gebrek aan vaardigheden: sommige kinderen hebben nog niet geleerd hoe ze over hun gevoelens en gedrag moeten praten.
• Omgeving: soms onbedoeld leren kinderen van hun omgeving dat het handiger is om anderen de schuld te geven.

Praktische tips voor ouders: zo help je jouw kind

Als ouder kun je veel doen om je kind hierbij te ondersteunen. Geduld en begrip zijn hierbij sleutelwoorden.

• **Geef zelf het goede voorbeeld:** Laat zien hoe jij je eigen aandeel erkent. Zeg bijvoorbeeld: “Ik merkte dat ik net wat kortaf was, sorry daarvoor.”
• **Luister actief en zonder oordeel:** Geef je kind de ruimte om zijn of haar verhaal te doen. Begin met begrip te tonen voor de emoties.
• **Stel open vragen:** Vraag niet “Waarom deed je dat?” maar eerder “Wat denk je dat er gebeurde?” of “Wat had je anders kunnen doen in deze situatie?”
• **Focus op het gedrag, niet op de persoon:** Zeg niet “Jij bent stout,” maar “Ik zag dat je jouw broer duwde; dat is niet oké.”
• **Help ze woorden vinden:** Help je kind om gevoelens en gedachten te benoemen. “Je bent boos omdat je speelgoed is afgepakt, hè?”
• **Bedenk samen oplossingen:** Focus op wat er de volgende keer anders kan, in plaats van alleen op de fout.
• **Benadruk de positieve kanten:** Complimenteer je kind wanneer het wel zijn of haar eigen aandeel ziet of verantwoordelijkheid neemt.

Wanneer schakel je professionele hulp in?

Het is heel normaal dat de ontwikkeling van dit inzicht tijd kost. Maar wat als je merkt dat de problemen aanhouden, ondanks al jullie inspanningen? Of als het gedrag van je kind zorgt voor veel conflicten thuis of op school, en het plezier in het gezinsleven beïnvloedt? Dan kan het waardevol zijn om professionele hulp te overwegen.

Een kindercoach, orthopedagoog of psycholoog kan met een frisse blik kijken naar de situatie van je kind en jullie gezin. Ze bieden handvatten en strategieën op maat, passend bij de leeftijd en behoeften van je kind. Via Zorgscout.nl vind je eenvoudig een passende professional in jouw buurt die jullie hierbij kan ondersteunen. Samen zorgen jullie ervoor dat je kind leert om te groeien, verantwoordelijkheid te nemen en vol zelfvertrouwen de wereld tegemoet te treden.