Maakt u zich zorgen over het gedrag van uw kind? U bent zeker niet de enige ouder die hierover nadenkt. Soms lijkt het gedrag van een kind onbegrijpelijk of lastig, en dat kan flink wat stress opleveren. Het goede nieuws is dat ‘moeilijk gedrag’ vaak een signaal is, een manier waarop een kind iets probeert te vertellen. Achter dit gedrag zit meestal een reden. Laten we samen kijken naar de mogelijke oorzaken, zodat u beter begrijpt wat er speelt en hoe u uw kind het beste kunt helpen.

Wat vertelt gedrag ons?

Kinderen leren nog hoe ze de wereld om zich heen moeten begrijpen en hoe ze met hun eigen gevoelens omgaan. Ze hebben nog niet altijd de woorden om te zeggen wat ze voelen of nodig hebben. Daarom laten ze het vaak zien met hun gedrag. Denk bijvoorbeeld aan:

• Een kind dat boos wordt als het moe is.
• Een kind dat huilt als het honger heeft.
• Een kind dat vervelend doet om aandacht te krijgen.

Deze voorbeelden zijn heel normaal. Maar soms is het gedrag ingewikkelder en vraagt het om meer aandacht.

Veelvoorkomende oorzaken van gedrag dat zorgen baart

Er zijn allerlei redenen waarom een kind gedrag kan laten zien dat ouders zorgen baart. Vaak is het een combinatie van factoren.

Ontwikkelingsfase

Kinderen maken verschillende ontwikkelingsfasen door. Een dreumes die “nee” zegt tegen alles zit bijvoorbeeld midden in de peuterpuberteit. Een puber die graag grenzen opzoekt, is bezig met het ontdekken van een eigen identiteit. Dit hoort bij de groei, ook al kan het soms uitdagend zijn voor ouders.

Veranderingen in de omgeving

Kinderen zijn gevoelig voor wat er om hen heen gebeurt. Grote of kleine veranderingen kunnen veel impact hebben. Denk aan:

• Een verhuizing of een nieuwe school.
• De geboorte van een broertje of zusje.
• Een scheiding van de ouders.
• Spanningen thuis of op school.

Deze veranderingen kunnen onzekerheid of stress veroorzaken, wat zich kan uiten in gedrag dat afwijkt van wat u gewend bent.

Onvervulde behoeften

Soms zit de oorzaak van ‘lastig’ gedrag in een onvervulde basisbehoefte. Vraag uzelf af:

• Is mijn kind moe, hongerig of dorstig?
• Heeft mijn kind behoefte aan meer aandacht?
• Voelt mijn kind zich veilig en geborgen?
• Is er voldoende duidelijkheid en voorspelbaarheid in de dag?
• Krijgt mijn kind genoeg beweging en buitenlucht?

Een kind dat zich verveelt, kan bijvoorbeeld ook druk of uitdagend worden.

Moeite met communiceren of verwerken

Sommige kinderen vinden het lastig om hun emoties onder woorden te brengen. Frustratie, verdriet of angst kunnen dan op een andere manier naar buiten komen, zoals door boosheid, teruggetrokken gedrag of lichamelijke klachten. Ook kan het zijn dat een kind iets meemaakt wat het moeilijk vindt om te verwerken.

Onderliggende factoren

In sommige gevallen is er een dieperliggende reden voor het gedrag. Denk aan een gevoelig temperament, ontwikkelingsproblemen zoals ADHD of autisme, of leerproblemen. Dit zijn dingen die een professional kan helpen onderzoeken.

Wat kunt u doen?

Als ouder kunt u al veel doen. Begin met goed kijken en luisteren naar uw kind. Probeer te achterhalen wat de boodschap is achter het gedrag. Praat met de leerkracht of andere ouders; misschien herkennen zij iets. Zorg voor rust, regelmaat en structuur, en bied uw kind liefde en begrip.

Soms lukt het niet om de oorzaak te vinden of het gedrag te veranderen. Voelt u zich machteloos, of houdt de zorg lang aan? Dan is het verstandig om professionele hulp in te schakelen. Denk hierbij aan uw huisarts, een kinderpsycholoog, een orthopedagoog of een opvoedcoach. Zij kunnen samen met u en uw kind kijken wat er nodig is en welke ondersteuning het beste past bij uw situatie. U staat er niet alleen voor, en het is sterk om hulp te zoeken wanneer dat nodig is.